تبلیغات
بیرحند(شهر هزار ساباط) - حكومت خاندان علم بر منطقه قائنات و سیستان و بلوچستان
 
بیرحند(شهر هزار ساباط)
بیرجند نگین کویر
                                                        
درباره وبلاگ


مدیر وبلاگ : مجتبی ملاکی
نویسندگان
نظرسنجی
مطالب سایت در چه حدی است







آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
Online User
IranSkin go Up
تا فوت امیر محمد ابراهیم خان شوكت الملك (1323 شمسى) 7 نسل از قبیله عرب خزیمه بر منطقه قاینات حكومت كردند.

امیر اسماعیل خان، فرد اوّل این قبیله به دستور نادرشاه افشار در سال 1144 ه ق حاكم قاینات شد. افراد این قبیله در دوران حكومت خود نه تنها در گیرودار جنگ با مهاجمین افغانى بودند بلكه سعى در توسعه حوزه حكومت و درعین حال به چنگ آوردن امارت منطقه از یكدیگر داشتند.





در زمان سلطنت ناصرالدین شاه ، امیر علمخان (حشمت الملك ) در واقع نسل ششم این قبیله با مقهور كردن مهاجمین افغانى، بلوچى و تركمان در سیستان، این منطقه را بر مناطق تحت نفوذ خود مى‏افزاید (1211 شمسى). این امر موجب اعتبار این قبیله و مركزیت بیرجند مى‏شود (لمبتون صص 265-266) و حكومت خزیمه مستقل از حاكم كل خراسان عمل مى‏كند (دیكسن ص15).

امیر علمخان در سال 1270 شمسى فوت كرده و بر حسب درخواست والى خراسان از ناصرالدین شاه امارت سیستان و طبس به فرزند ارشد امیر علمخان (امیر على اكبرخان حشمت الملك ) وامارت خراسان به فرزند دیگرش (امیر اسماعیل خان شوكت الملك)واگذار مى‏شود. چندى نمى‏گذرد كه امیراسماعیل خان فوت مى‏كند و امیر على اكبر خان از كاركناره مى‏گیرد و فرزندش امیر معصوم خان خزیمه (حسام‏الدوله) را به جانشینى خود برمى‏گزیند. امیر محمد ابراهیم خان راهى تهران شد وبا اهداء هدایائى از طریق اتابك‏اعظم (عین‏الدوله) به مظفرالدین‏شاه، امارت قاینات ویا درواقع قهستان را به دست آورد و چندى نگذشت كه حكومت سیستان را نیز از دست برادرزاده‏اش خارج كردو بدین ترتیب این امر موجب كدورت برادرزاده‏اش (حسام‏الدوله ) شد.

در زمان محمد على شاه مجدداً امیرمعصوم خان امارت قائنات را به دست آورد. این امر برمحمد ابراهیم خان سنگین آمد و بر حسب توصیه علما منجربه مسافرت وى به عتبات عالیات گردید. لیكن در بازگشت باز با وساطت دوستان امارت قاینات و سیستان را به دست آورد. این امر موجب اختلاف شدید بین حسام‏الدوله و شوكت الملك گردید كه با وساطت علما و مردم تا حدودى ظاهراً تسكین یافت.

رضا شاه كه كوشش مى‏كرد حكومت‏هاى ملوك الطوایفى را از ایران بر چیند ، درسال 1313 براى بازدید از منطقه قاینات به بیرجند مى‏رودوبه خانه امیر محمد ابراهیم شوكت الملك دوم ( پدر اسدالله علم )وارد مى‏شود . شاه با توجه به جاه وجلال دربار شوكت الملك و در عین حال فقر وفاقه و وضعیت رقت‏بار مردم از وى مى‏پرسد " این همه چیز را از كجا آورده‏اى " ، شوكت الملك جواب مى‏دهد اینها از دولتى سراعلیحضرت همایونى مى‏باشد. رضا شاه در بازگشت او را با خود به تهران مى‏برد وبه او اجازه مراجعت به بیرجند نمى‏دهد. شوكت الملك از سال 1313 تا 1316 در تهران خانه‏نشین مى‏شود.

محمد ابراهیم علم (شوكت الملك)در سال 1316 به استاندارى فارس منصوب شد و درسال 1317 به علت بیمارى چشم به تهران بازگشت و پس از چند سالى به وزارت پست و تلگراف و تلفن مشغول به خدمت گردید وتا شهریور ماه 1320 در این پست باقى بود. دراین موقع با تبعید رضاشاه و تفویض سلطنت به محمدرضا شاه به بیرجند بازگشت.

با رفتن محمد ابراهیم خان از تهران و خانه نشینى وى ، دوران امارت خاندان علم به طور مستقیم‏از منطقه قطع شد، در واقع با پست‏هائى كه محمد ابراهیم خان در چند سال آخر سلطنت رضاشاه )استاندار فارس و وزیر پست وتلگراف( و اسدالله علم فرزند محمد ابراهیم خان شوكت الملك (فرماندار كل سیستان و بلوچستان، وزیر كشاورزى، وزیر كشور، نخست وزیرى، رئیس دانشگاه پهلوى شیراز و وزیر دربار) در دوران سلطنت محمد رضا شاه داشتند، دیگر نیازى بر حكومت در یك منطقه كوچك نبود ، اما به طور غیرمستقیم با انتخاب وكلاى بیرجند و سیستان وبلوچستان و انتصاب رؤساى ادارات نفوذ خود را بر منطقه حفظ كردند. با فوت محمد ابراهیم خان به طور مرموز در سال 1323 و فوت اسدالله علم به علت بیمارى خونى در فروردین ماه سال 1357 و نداشتن فرزند ذكور و از همه مهم‏تر پیروزى انقلاب اسلامى موجب شد كه نفوذ غیرمستقیم این خانواده نیز از منطقه قطع شود.

منبع : کتاب بیرجند نگین کویر- فصل سوم - جفرافیای تاریخی قهستان و بیرجند






نوع مطلب : مشاهیر بیر جند، 
برچسب ها :